Gemiddeld verzuim is niet normaal
Veel organisaties zijn tevreden zolang hun verzuim rond het landelijk gemiddelde ligt. Maar ook gemiddeld verzuim kost een organisatie met 1.000 medewerkers al snel 3 tot 5 miljoen euro per jaar. En dat is nog niet het hele verhaal.
Wat kost verzuim jouw organisatie?
Vul drie gegevens in en zie direct wat verzuim jouw organisatie per jaar kost.
Opbouw kosten per verzuimdag
- Loonkosten inclusief werkgeverslasten
- € 0
- Verzuimbegeleiding en arbodienst
- € 25
- Tijd van leidinggevende en HR
- € 20
- Vervanging door inhuur of overwerk
- € 60
- Werving en selectie
- € 15
- Kosten per verzuimdag
- € 0
Zo is dit berekend
De loonkosten per dag zijn het jaarsalaris plus 30 procent werkgeverslasten (sociale premies en pensioen), gedeeld door 220 werkdagen. Bij ziekte loopt het loon door. Daar komen per verzuimdag gemiddeld deze kosten bij:
- verzuimbegeleiding en arbodienst: € 25
- tijd van leidinggevende en HR: € 20
- vervanging door inhuur of overwerk: € 60
- werving en selectie bij langdurige uitval of vertrek: € 15
Totale kosten = verzuimpercentage × aantal medewerkers × 220 werkdagen × kosten per verzuimdag. Het is een schatting. Productiviteitsverlies door medewerkers die ziek doorwerken is niet meegerekend.
Het gemiddelde stijgt
Het ziekteverzuim in Nederland lag in 2025 op 5,4 procent. In het eerste kwartaal van 2026 liep het op naar 5,8 procent, hoger dan het gemiddelde van de afgelopen dertig jaar. In de zorg is het verzuim 8,2 procent, in het openbaar bestuur 6,8 procent, in de industrie 6,7 procent en in het onderwijs 6,3 procent.
Bron: CBS (2026)
Psychische klachten zoals overspannenheid en burn-out zijn inmiddels de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim: bij vier op de tien gevallen. Bijna één op de vijf werknemers heeft burn-outklachten. Wie op het gemiddelde stuurt, stuurt dus op een cijfer dat zelf steeds verder oploopt.
Bronnen: VZinfo (2023), TNO NEA (2023)
Wat kost gemiddeld verzuim?
Neem een organisatie met 1.000 medewerkers en 220 werkdagen per jaar. Bij 5,4 procent verzuim zijn dat bijna 11.900 verzuimdagen per jaar.
Een verzuimdag kost een werkgever gemiddeld 250 tot 400 euro. Daarin zitten loondoorbetaling, vervanging, verzuimbegeleiding en productieverlies. Voor deze organisatie gaat het dus om 3 tot 4,75 miljoen euro per jaar. Omgerekend is dat gemiddeld 3.000 tot 4.750 euro per medewerker.
De kosten die niet op een rekening staan komen daar nog bij: collega's die werk overnemen, vervangers die moeten worden ingewerkt, en klanten die merken dat de kwaliteit of continuïteit van de dienstverlening terugloopt.
Verzuim is ongelijk verdeeld
Bijna de helft van de werknemers verzuimt een heel jaar lang geen dag. Wie wel verzuimt, is gemiddeld 17 dagen afwezig. Het verzuim zit dus bij een deel van je mensen, en vaak bij een kleinere groep met langdurige klachten. Daar ligt ook de grootste winst. Een gemiddeld verzuimcijfer verbergt dat beeld. Dr. ir. Luuk Simons, oprichter van het Health Coach Program, beschrijft dit verschijnsel ook in zijn artikel Waarom leiderschap en vitaliteit hand in hand gaan.
Bron: TNO NEA (2023)
Het verzuim dat je niet ziet
Medewerkers die ziek of uitgeput toch aan het werk gaan, verschijnen niet in de verzuimcijfers. Dit heet presenteïsme. Onderzoek wijst erop dat het productiviteitsverlies hierdoor minstens zo groot is als door verzuim. Sommige studies schatten het zelfs meerdere keren hoger.
Tegelijk is presenteïsme lastig te meten. Er is geen standaardmethode en de uitkomsten van studies lopen uiteen. Wat wel vaststaat: je verzuimcijfer is een ondergrens en niet het werkelijke verlies aan inzetbaarheid.
Werkt een vitaliteitsprogramma?
Het eerlijke antwoord is: niet vanzelf. In een grote Amerikaanse studie kregen bijna 33.000 werknemers willekeurig wel of geen vitaliteitsprogramma aangeboden. Na anderhalf jaar gaven deelnemers aan gezonder te leven. Maar op verzuim, zorgkosten en gemeten gezondheid was geen verschil te zien.
De les is niet dat investeren in gezondheid geen zin heeft. De les is dat een losse activiteit naast het werk weinig verandert als het werk zelf, de cultuur en het leiderschap hetzelfde blijven.
Wat wel werkt
Organisaties met structureel laag verzuim zijn meestal niet de organisaties die hun verzuim het strakst managen. Het zijn organisaties die mensgericht werken. Medewerkers hebben ruimte om hun werk zelf in te richten, leidinggevenden hebben persoonlijke aandacht, er zijn mogelijkheden om te groeien en de werkdruk is in balans. Dat laatste is belangrijk: te hoge werkdruk is de meest genoemde oorzaak van werkgerelateerd verzuim.
Een aanpak die werkt combineert daarom drie dingen:
- Data als vertrekpunt. Breng in kaart waar het verzuim zit, welke groepen risico lopen en wat medewerkers en leidinggevenden zelf ervaren.
- Leiderschap en cultuur. Leidinggevenden zijn de belangrijkste factor in hoe medewerkers hun werk ervaren. Zij hebben de kennis en vaardigheden nodig om daarop te sturen.
- Gezondheid en gedrag. Wetenschappelijk onderbouwde leefstijlinterventies op het gebied van stress, slaap, voeding en beweging, gericht op blijvende gedragsverandering en niet op een eenmalige actie.
Zo wordt vitaliteit geen los project, maar onderdeel van hoe de organisatie werkt. En wordt het verzuimcijfer iets waar je op kunt sturen in plaats van iets dat je accepteert.
Wat kost verzuim jouw organisatie?
Ik reken het graag met je door en kijk waar de grootste winst ligt.
Plan een gratis gesprek van 30 minutenBronnen
- CBS: Ziekteverzuim in eerste kwartaal hoger dan gemiddeld in afgelopen 30 jaar (2026)
- TNO: Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2023
- VZinfo (RIVM): Ziekteverzuim naar oorzaak
- MKB Servicedesk: Wat kost ziekteverzuim per medewerker?
- EU-OSHA: Presenteeism, an overview
- Song en Baicker: Effect of a workplace wellness program, JAMA (2019)
- Simons: Waarom leiderschap en vitaliteit hand in hand gaan
Dit is een bijgewerkte versie van een artikel dat ik in 2021 op LinkedIn publiceerde.