1 oktober 2026 | Walter Montenarie

De onzichtbare schuld op de balans

We leven langer, maar brengen steeds meer jaren door in slechte gezondheid. Voor werkgevers betekent dat oplopend verzuim, lagere productiviteit en het verlies van ervaren mensen. Het goede nieuws: een groot deel daarvan is te voorkomen.

Wat McKinsey heeft berekend

In februari 2026 publiceerde het McKinsey Health Institute het rapport The health of nations. De onderzoekers berekenden wat het oplevert als landen bewezen effectieve gezondheidsmaatregelen op grote schaal inzetten. De uitkomsten zijn opvallend.

The health of nations in vier cijfers Wat het opschalen van bewezen interventies kan opleveren tot 2050

9 jaarextra in goede gezondheid, gemiddeld per persoon

4 × 1elke geïnvesteerde dollar levert vier dollar op

$ 12,5 biljoenextra economische waarde, ongeveer 7 procent van de wereldeconomie

35%minder ziektelast

Bron: McKinsey Health Institute (2026)

Doen we niets, dan brengt de gemiddelde mens in 2050 juist drie jaar meer in slechte gezondheid door dan in 2000. Het verschil tussen beide scenario's is dus twaalf jaar.

Twee wegen naar 2050 Jaren in goede of slechte gezondheid per persoon

+ 9 jaarin goede gezondheid als bewezen interventies worden opgeschaald

+ 3 jaarin slechte gezondheid als we doorgaan zoals nu

Bron: McKinsey Health Institute (2026)

Preventie levert het meest op, maar krijgt het minst

Ongeveer twee derde van de mogelijke gezondheidswinst komt volgens McKinsey uit preventie: voorkomen dat mensen ziek worden. Toch besteden de meeste landen minder dan 2 procent van hun gezondheidsbudget aan preventie.

De scheve verhouding Aandeel van preventie in winst en in budget

Aandeel van de gezondheidswinst dat uit preventie komt65%

Aandeel van het gezondheidsbudget dat naar preventie gaat< 2%

Bron: McKinsey Health Institute (2026)

Waarom dit over werkgevers gaat

Het rapport richt zich vooral op overheden en zorgstelsels. Maar één bevinding raakt werkgevers direct: het grootste deel van de impact van gezondheidsmaatregelen is te bereiken buiten de zorg, op plekken als scholen en werkplekken.

De werkvloer is ook de plek waar de gevolgen van slechte gezondheid het eerst zichtbaar worden. Niet alleen in verzuim, maar ook in presenteïsme: medewerkers die aanwezig zijn maar minder kunnen. McKinsey wijst daarbij vooral op klachten aan het bewegingsapparaat en psychische klachten. Juist die zien we in Nederland terug als belangrijkste oorzaken van langdurig verzuim.

Wie wacht tot medewerkers uitvallen, betaalt de rekening later en hoger. Dat is de onzichtbare schuld op de balans.

Wat kun je als organisatie doen?

Preventie vraagt geen groot programma om mee te beginnen, wel een consequente aanpak. Zeven stappen die werken:

Zeven stappen naar een gezonde organisatie

Breng in kaart waar je staatCombineer verzuimcijfers, een PMO of medewerkersonderzoek en gesprekken met leidinggevenden. Zo zie je welke groepen risico lopen.

Zet preventie op de begrotingBehandel gezondheid als investering met een doel en een meetbaar resultaat, niet als losse activiteit die bij de eerste bezuiniging verdwijnt.

Pak werkdruk aanTe hoge werkdruk is de meest genoemde oorzaak van werkgerelateerd verzuim. Zonder aandacht voor het werk zelf heeft leefstijl weinig effect.

Rust leidinggevenden toeLeer hen signalen herkennen, het goede gesprek voeren en zelf het voorbeeld geven.

Investeer in leefstijlBied wetenschappelijk onderbouwde begeleiding op slaap, stress, voeding en beweging, gericht op blijvende gedragsverandering.

Maak gezond gedrag makkelijkGeef tijd en ruimte, zorg voor gezond eten op het werk en een werkplek die uitnodigt tot bewegen.

Meet en stuur bijSpreek vooraf af wat je wilt bereiken en meet het effect op verzuim, gezondheid en werkbeleving.

Organisaties die zo werken, behandelen gezondheid niet als iets wat er bij komt. Ze zien het als voorwaarde om hun strategie waar te kunnen maken, zeker nu medewerkers langer doorwerken en goed personeel schaars is.

De keuze

Je kunt stijgend verzuim zien als onvermijdelijk gevolg van een ouder wordende beroepsbevolking. Of je neemt de regie en bouwt aan een organisatie waarin mensen gezond en met plezier blijven werken. Verzuim beheersen is nodig, maar het voorkomt geen nieuw verzuim. Preventie wel.

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Bereken eerst wat verzuim jouw organisatie nu kost. Daarna kijken we samen welke stappen het meeste opleveren.

Plan een gratis gesprek van 30 minuten Bereken je verzuimkosten

Bronnen

Dit is een bijgewerkte versie van een artikel dat ik in februari 2026 op LinkedIn publiceerde.