Psychisch verzuim is het personeelstekort dat je zelf kunt verkleinen
Organisaties steken veel tijd en geld in het vinden van nieuwe mensen. Vacatureteksten, recruiters, wervingsbonussen. Maar ondertussen loopt aan de andere kant van de organisatie capaciteit weg. Nieuw onderzoek laat zien hoe snel dat gaat: het verzuim door psychische klachten groeit hard. In een krappe arbeidsmarkt is dat werk dat blijft liggen, en mensen die je niet zomaar vervangt.
Wat het onderzoek laat zien
Verzuimspecialist Acture analyseerde ruim 300.000 verzuimdossiers uit de jaren 2022 tot en met 2025. Het totale aantal verzuimdagen daalde in 2025 licht. Maar het aantal verzuimdagen door psychische klachten steeg in een jaar met 7 procent, en in drie jaar met 73 procent.
Psychisch verzuim komt niet het vaakst voor, maar duurt wel het langst. Het gaat om ongeveer 4 procent van de verzuimgevallen, maar om bijna 22 procent van alle verzuimdagen. Wie uitvalt met psychische klachten, was in 2025 gemiddeld 77 dagen afwezig. In 2022 was dat nog 71 dagen.
Bron: Acture, Toekomst zonder verzuim, 2026
Acture rekende ook drie scenario's door tot 2030. Daarin stijgt het aantal psychische verzuimdagen met 27 tot 42 procent. In het middelste scenario is dan ongeveer een op de drie verzuimdagen psychisch. Acture noemt het nadrukkelijk scenario's en geen voorspelling. Maar de richting is duidelijk.
Krapte en verzuim versterken elkaar
Het is een vicieuze cirkel. Een vacature die lang openstaat, legt meer werk bij de collega's die er wel zijn. De werkdruk stijgt en de kans op uitval ook. Valt iemand uit, dan komt er weer meer werk bij de rest. En in de zorg, het onderwijs en de techniek, waar de krapte het grootst is, vind je geen vervanger.
Uitzendbureau Randstad zag hetzelfde. Sinds 2022 steeg het aantal mensen dat niet werkt door ziekte of arbeidsongeschiktheid met 10 procent. Het aantal werkenden groeide in dezelfde tijd met 4 procent. Volgens Randstad is uitval daarmee een van de grootste problemen op de arbeidsmarkt.
De les is eenvoudig: elke medewerker die je gezond aan het werk houdt, is een vacature die je niet hoeft te vullen. Behoud is de goedkoopste werving.
Het begint niet bij de ziekmelding
Het meest hoopgevende uit het onderzoek is misschien dit. Volgens Acture voelde ongeveer 70 procent van de mensen die zich ziek melden met psychische klachten het al maanden aankomen. Er was dus tijd om in te grijpen. Maar volgens Acture herkent maar een op de elf leidinggevenden het signaal en gaat daar ook echt het gesprek over aan.
Daar zit de winst. Niet in een beter verzuimproces na de ziekmelding, maar in de maanden ervoor.
Wat je als organisatie kunt doen
- Leer leidinggevenden signalen zien
Iemand die stiller wordt, vaker fouten maakt of juist steeds overwerkt. Leidinggevenden die weten waar ze op letten, zien het eerder.
- Maak het gesprek gewoon
Vraag in elk één-op-één gesprek hoe het echt gaat en wat energie kost. Niet pas als het misgaat, maar altijd.
- Pak de werkdruk aan met het team
Juist in een krappe arbeidsmarkt is de verleiding groot om meer werk bij dezelfde mensen te leggen. Bespreek samen wat kan vervallen, verschuiven of eenvoudiger.
- Bouw herstel in
Niet alleen in het weekend of op vakantie, maar elke werkdag. Pauzes, rustige blokken zonder vergaderingen en geen mail in de avond.
- Meet en stuur bij
Kijk niet alleen naar het verzuimpercentage, maar ook naar energie, werkdruk en bevlogenheid. Dan zie je de trend voordat hij in het verzuim zichtbaar wordt.
Van kostenpost naar strategie
Psychisch verzuim wordt vaak gezien als iets van HR en de arbodienst. Maar als een op de drie verzuimdagen psychisch wordt, en je die mensen niet kunt vervangen, is het een vraag voor de directie. Het gaat over continuïteit, productiviteit en of je je beloftes aan klanten kunt waarmaken. Een organisatie die investeert in leiderschap, werkdruk en herstel, wint twee keer: minder verzuim en een werkgever waar mensen willen blijven.
Veelgestelde vragen over psychisch verzuim en krapte
Hoeveel is het verzuim door psychische klachten gestegen?
Volgens een analyse van Acture van ruim 300.000 verzuimdossiers steeg het aantal verzuimdagen door psychische klachten tussen 2022 en 2025 met 73 procent. In 2025 ging het om ongeveer 4 procent van de verzuimgevallen, maar om bijna 22 procent van alle verzuimdagen.
Hoe lang duurt verzuim door psychische klachten?
Volgens Acture verzuimden medewerkers met psychische klachten in 2025 gemiddeld 77 dagen, tegen 71 dagen in 2022. Bij burn-out ligt de duur volgens arbodiensten nog veel hoger, gemiddeld ruim 300 dagen.
Wat heeft psychisch verzuim met de krapte op de arbeidsmarkt te maken?
Openstaande vacatures leggen meer werk bij de mensen die er wel zijn. Dat verhoogt de werkdruk en daarmee de kans op uitval. En wie uitvalt, is in een krappe arbeidsmarkt moeilijk te vervangen. Zo versterken krapte en verzuim elkaar.
Wat kunnen werkgevers doen tegen psychisch verzuim?
Eerder signaleren en het gesprek voeren, leidinggevenden daarin trainen, de werkdruk samen met het team aanpakken en herstel een vaste plek geven in de werkweek. De meeste mensen die uitvallen met psychische klachten voelden het volgens Acture al maanden aankomen.
Wat kost psychisch verzuim jouw organisatie?
Bereken het in een minuut met de verzuimrekentool. Of bespreek in een gratis gesprek van 30 minuten waar in jouw organisatie de winst ligt.
Bronnen
- Acture: Toekomst zonder verzuim (2026)
- HRMorgen: Psychisch verzuim groeit door, terwijl totaal verzuim daalt (2026)
- WNL: Psychisch verzuim loopt op, werkgevers missen signalen (2026)
- Accountant.nl: Randstad bezorgd over meer zieke werknemers door burn-out (2026)
- Howden: verzuimcijfers 2024 van ArboNed en HumanCapitalCare (2025)