Burn-out voorkomen in je team: signalen en wat je als leidinggevende kunt doen
Een burn-out komt zelden uit de lucht vallen. Er gaat een periode aan vooraf waarin iemand steeds minder goed herstelt. Als leidinggevende zie je die periode vaak eerder dan de medewerker zelf. Wat kun je dan doen?
Stress is niet het probleem
Stress is op zichzelf niet ongezond. Het is een overlevingsmechanisme uit onze evolutie. Een beetje stress hebben we nodig, net als werkdruk. Het maakt je alert en helpt je presteren.
Het wordt een probleem als stress lang aanhoudt en je er niet van herstelt. Dan kan het leiden tot overspannenheid en uiteindelijk tot burn-out. En hoe langer de stress en het gebrek aan herstel duren, hoe langer het daarna duurt om te herstellen.
Wat is burn-out eigenlijk?
Over de precieze definitie zijn wetenschappers het niet eens. De Wereldgezondheidsorganisatie noemt burn-out geen ziekte maar een verschijnsel dat met werk samenhangt: het gevolg van langdurige werkstress waar iemand niet goed mee heeft kunnen omgaan.
Waar men het wel over eens is: het gaat om een staat van uitputting. Vooral mentaal, en vaak met lichamelijke klachten erbij. In Nederland heeft ruim één op de vijf werknemers burn-outklachten.
Naar het Nederlands Instituut van Psychologen (2024)
De energiebatterij: vijf fasen
In mijn trainingen gebruik ik het beeld van een energiebatterij. Werk en leven kosten energie. Herstel laadt de batterij weer op. Het Nederlands Instituut van Psychologen beschrijft vijf fasen van uitgerust naar burn-out, met kantelpunten ertussen.
Naar het whitepaper van het Nederlands Instituut van Psychologen. Bekijk de oorspronkelijke afbeelding en toelichting.
Het belangrijkste inzicht: ingrijpen voordat iemand overspannen raakt werkt veel beter dan daarna. Voorbij dat kantelpunt kost herstel maanden. Daar ligt de kans voor leidinggevenden.
Signalen die je kunt zien
Eén signaal zegt weinig. Let vooral op verandering: iemand die anders doet dan je van hem of haar gewend bent.
- Pauzes overslaan en langer doorwerken
- Zich terugtrekken uit het team
- Meer fouten en vergeten afspraken
- Vaker kort ziek
- Sneller geïrriteerd
- Cynisch over het werk
- Somber of snel geëmotioneerd
- Minder plezier en betrokkenheid
- Moe, ook na het weekend
- Slecht slapen
- Hoofdpijn of andere klachten
- Moeite met concentreren
Het gesprek: coachen in plaats van oplossen
De reflex van veel leidinggevenden is om oplossingen aan te dragen. Werk overnemen, een cursus voorstellen of zeggen dat het wel meevalt. Goed bedoeld, maar het werkt vaak niet. De medewerker voelt zich niet gehoord en houdt zelf niet het stuur in handen.
Een coachend gesprek werkt beter. Je helpt de ander om zelf te zien wat er speelt en wat hij of zij nodig heeft.
Bij ernstige klachten schakel je de bedrijfsarts in. Je bent leidinggevende en geen behandelaar.
Wat je verder kunt doen
- Geef het voorbeeld. Neem zelf pauze, stuur geen mail in het weekend en respecteer grenzen.
- Maak werkdruk bespreekbaar. Haal met het team de oorzaken op. Lees hoe in Moet je je druk maken over werkdruk?
- Versterk wat energie geeft. Autonomie, verbinding en ontwikkeling. Lees meer in Bevlogenheid is geen luxe.
- Plan herstel in. Na een piek hoort een rustiger periode.
Leidinggevenden leren signaleren en coachen?
In de training Verminder stress, verhoog bevlogenheid oefenen leidinggevenden met het herkennen van signalen en het voeren van het gesprek.